Smart Farming is continu in ontwikkeling en biedt steeds weer nieuwe mogelijkheden. Eén van de projecten die nu loopt, is leveren zonder slachtblik. In deze pilot worden varkens niet meer geblikt, maar wordt de Identificatie & Registratie (I&R) geregeld via het RFID-oormerk.

Wettelijke verplichting

Na de geboorte krijgen alle varkens een oormerk dat verwijst naar de geboorteplek. Zodra de varkens naar de slachterij worden gebracht, krijgen ze een tweede oormerk dat verwijst naar de afmestplek en waarmee de gegevens uit de keten met die van de slachterij kunnen worden gekoppeld. Dit ‘slachtblik’ wordt aangebracht tijdens het transport naar de slachterij en is een stressvolle ingreep voor de dieren. Het wordt meestal door de chauffeur ingeknepen op de laadklep van de vrachtwagen. De dieren zijn dan niet in hun vertrouwde omgeving en mede door opsluiting van de dieren op de laadklep geeft deze ingreep extra stress. Echter, zonder slachtblik mogen de dieren niet worden geaccepteerd door de slachterij. Dit is namelijk wettelijk vastgelegd en de NVWA handhaaft hierop.

Slachtblikvrij pilot

De huidige wetgeving staat het nog niet toe om varkens zonder slachtblik te mogen leveren. Om daar verandering in aan te brengen startten we in 2019 een pilot in samenwerking met de NVWA en LNV. Boeren die deelnemen aan Smart Farming gebruiken het RFID-oormerk. In dit oormerk zit een ingebouwde chip die de gegevens van geboorte t/m slacht kan registreren en waarmee het slachtblik overbodig wordt. Dit scheelt niet alleen een ingreep voor de varkens, maar is ook veel makkelijker voor de chauffeur. Marco Craats is chauffeur en komt om de week op de boerderij bij Nico van den Kamp in Putten. Hij is één van de deelnemers van de pilot ‘slachtblikvrije varkens’. Voor Nico was het even wennen om de varkens te scannen. “Je moet goed in de gaten houden welke varkens je nog niet hebt gescand. En je moet natuurlijk zorgen dat je telefoon voldoende is opgeladen. Maar inmiddels ben ik er handig in geworden. Deze methode is voor iedereen prettiger. En het laden gaat nu ook veel sneller. Vaak zijn we binnen een uur al klaar.”

Stressvrij laden

Dat het laden sneller gaat is voor Marco niet het belangrijkste aspect. “Voor mij draait het 100% om dierenwelzijn. Het scheelt gewoon heel veel stress. De boer scant alvast en ze kunnen bij mij zo de vrachtwagen inlopen.” Tijdens het laden bij Nico gaat het er inderdaad gemoedelijk aan toe. De varkens vertonen geen kenmerken van stress. “Naast de laadklep en het blikken zijn er nog andere aspecten die stress kunnen veroorzaken tijdens het laden. Ligt er bijvoorbeeld een plas water voor de staldeur, dan moet je eerst gaan bezemen. Ze kennen het niet, dus ze kunnen dan in paniek raken. Oosterzon is ook funest, want ze lopen van nature niet naar het licht. Maar bovenal moet je geen haast hebben. Gelukkig word je ook geduldiger naarmate je ouder wordt.”

Aanpassing wetgeving

Een bijkomend voordeel van scannen is dat je meteen kunt zien welke varkens nog in de wachttermijn zitten. Zo voorkom je dat deze dieren uitgeleverd worden. Daarnaast krijg je een overzicht van de dieren die de afgelopen 60 dagen een behandeling hebben gehad. Zoals gevraagd wordt op het VKI-formulier. De NVWA ziet dit ook als een pre ten opzichte van slachtblikken. We merken dat er ook veel interesse is vanuit de veehouders en transporteurs. Op dit moment doen er 110 bedrijven mee aan de pilot. Vooralsnog zijn wij de enige keten in Nederland die slachtblikvrij mag leveren. Maar uiteindelijk zou het natuurlijk nog mooier zijn als de wetgeving wordt aangepast en slachtblikvrij de norm zou worden.

Blikloos laden valt in de prijzen bij Pignnovation Awards

Oktober 2024 vond de finale van de prestigieuze Pignnovation Awards plaats, een wereldwijde competitie waarin innovatieve ideeën en technologieën voor de varkenshouderij in de schijnwerpers staan. Ons slachtblikloos laden project, dat we hebben ingezonden onder de naam Scan Only, werd samen met een Franse en een Braziliaanse inzending genomineerd. Na een spannende finale en beoordeling door een internationale jury van experts zijn we ontzettend trots dat we met onze inzending de derde plaats hebben behaald! Met onze Scan Only-inzending hebben we laten zien dat innovatie ook direct toepasbare voordelen kan opleveren, zonder dat het een verre toekomstbelofte blijft.

De derde prijs is bekroond met een geldbedrag van $25.000, en we gaan dit budget investeren in de ontwikkeling van een digitaal VoedselKeten Informatie (VKI) document. We zijn ontzettend trots op deze internationale erkenning en kijken ernaar uit om deze stap voorwaarts in innovatie binnen de sector verder vorm te geven.

Over Marco Craats

Marco Craats reed vroeger al met zijn vader mee om varkens en kalveren te laden. “Mijn vader zei altijd ‘Als hij zindelijk is, mag hij mee.’ En dat was ook zo. In de vakanties gingen we samen op pad. Op vakantie gaan deden we nooit, maar de vakanties waren de mooiste tijd van m’n leven. Op m’n 18^e slaagde ik in één keer voor m’n rijbewijs en mocht ik zelfstandig op pad. Ik ben toen bij een handelaar gaan werken waar ik nu nog steeds voor werk. Maar poeh, wat viel dat tegen zeg. Ik miste m’n vader enorm. Ineens moest ik alles alleen doen. Als je de varkens niet kent, weet je ook niet goed hoe je er mee om moet gaan. Bij de stallen van nu is er veel beter nagedacht over hoe je de varkens er ook weer uit kunt krijgen. Dat was vroeger nog niet zo makkelijk.”

Marco rijdt in een Duitse belast beweegbaar vrachtwagen. “In Nederland zie je ze maar weinig, maar in Duitsland is het heel normaal. De varkens lopen zelf de vrachtwagen in. Na iedere 10 of 11 varkens plaats ik een hek. Zodra de laag vol is lift ik de hele vloer omhoog en kan ik weer een nieuwe laag vullen. Hiermee voorkom je stress op de laadklep en je kunt de staldeuren gewoon open laten staan.”

Heb je ook interesse om slachtblikvrij te leveren? Neem dan contact op met jouw boerderijcoach.