Gezonde longen zeggen alles over hoe een varken zich voelt. Minder hoest, minder stress, betere groei en uiteindelijk beter vlees. Binnen KDV wordt sinds 2021 gewerkt met het Ceva Longprogramma, een praktische methode om longgezondheid te meten en te verbeteren. Waarom die focus op longgezondheid? Heel eenvoudig: we willen wereldwijd gezonde producten verkopen, van varkens die van geboorte tot slacht gezond zijn.

Wat vertelt een long?

“De long is eigenlijk een dagboek van het dier,” zegt Steven van Colen, dierenarts bij Ceva Santé Animale, met een mooi Vlaams accent. “Wat een bloedtest soms mist, laat de long onverbloemd zien. Je ziet precies wat er in de stal is gebeurd.” De Ceva longscore is een gestandaardiseerde manier om longen te beoordelen aan de slachtlijn. Een dierenarts bekijkt de longen en noteert het type en de ernst van eventuele letsels. De app berekent vervolgens de score en zet alles overzichtelijk op een rij. Zo krijgen varkenshouders en lokale dierenartsen waardevolle inzichten in de gezondheid van hun dieren.

223.921 longbeoordelingen

Het bijzondere aan het programma is dat het niet stopt bij cijfers. Sinds de start zijn er maar liefst 223.921 longen beoordeeld, verdeeld over 11 rondes. De longdata worden gekoppeld aan bedrijfsinformatie, wat een schat aan kennis oplevert over wat er werkelijk speelt in de stal. “Zo zien we niet alleen wat er aan de hand is, maar ook waarom,” legt Arjan van der Heide, dierenarts bij Westfort, uit. “We kunnen gerichter werken aan verbeteringen in ventilatie, stalklimaat of vaccinatie.” Een goed voorbeeld is mycoplasma, de veroorzaker van longontstekingen (pneumonie). Deze bacterie zorgt vaak voor hoest, verminderde groei en slechtere voeropname. “Een bloedtest kan de infectie missen,” vertelt Steven. “De antistoffen zijn pas na vijf weken zichtbaar. Maar aan de long zie je wel dat er iets aan de hand is geweest.” 

Slimmer enten

Bij de eerste beoordelingsronde in 2021 zijn bijna alle KDV-bedrijven onderzocht. De resultaten en mogelijke verbeterpunten zijn vervolgens teruggekoppeld aan de deelnemers. Een van de grootste inzichten bleek de timing van de vaccinatie. “Als je te vroeg vaccineert, hebben biggen nog afweerstoffen van de zeug, waardoor het vaccin minder goed werkt,” legt Arjan uit. “Door iets later te enten, bouwt het dier een veel sterkere en langdurigere immuniteit op.” Veel KDV-varkenshouders enten nu rond het spenen. Dat moment blijkt in de praktijk goed te passen in de bedrijfsvoering én zorgt voor merkbaar betere resultaten. Ook kleine aanpassingen in ventilatie en klimaat hadden snel effect: longen zijn gezonder, dieren rustiger en de stal loopt beter.

KDV koploper in longgezondheid

De cijfers laten zien dat structureel meten en terugkoppelen echt werkt. Sinds de start van het programma is het aandeel varkens met longontsteking (pneumonie) met 83% afgenomen (tabel 1), en pleuritis (longverkleving) met 65% (tabel 2). Ook internationaal gezien doet KDV het goed. Uit een vergelijking met andere Europese landen blijkt dat binnen KDV zowel pneumonie als pleuritis aanzienlijk minder vaak voorkomen (tabel 3 en 4).

Tabel 1 – De mediaan van longontsteking (pneumonie) bij KDV-varkens daalde van 6,6% in ronde 1 naar 1,1% in ronde 11: een afname van 83%.

Tabel 2 – De mediaan van longverkleving (pleuritis) bij KDV-varkens daalde van 13,9% in ronde 1 naar 4,9% in ronde 11: een afname van 65%.

Tabel 3 – Longontsteking (pneumonie) komt bij KDV-varkens het minst voor in vergelijking met andere landen.

Bron: Ceva Santé Animale. De data van KDV (n=96.727), België (n=60.957) en Duitsland & Oostenrijk (n=117.996) zijn afkomstig uit de periode 2023 tot en met de eerste helft van 2025. De gegevens uit Frankrijk (n=727.109) beslaan de periode 2021–2023, omdat recentere data (2024–2025) niet beschikbaar waren.

Tabel 4 – Verkleving (pleuritis) komt bij KDV-varkens het minst voor in vergelijking met andere landen.

Bron: Ceva Santé Animale. De data van KDV (n=96.727), België (n=60.957) en Duitsland & Oostenrijk (n=117.996) zijn afkomstig uit de periode 2023 tot en met de eerste helft van 2025. Voor Frankrijk zijn geen data over pleuritis beschikbaar.

Samen leren van de keten

Wat KDV uniek maakt, is de ketenbrede benadering. “We volgen de biggen van geboorte tot slacht,” vertelt Arjan. “We weten precies waar ze vandaan komen, hoe ze presteren en hoe hun longen er aan het einde uitzien. We kunnen bedrijven met elkaar vergelijken en succesvolle aanpakken delen. Een boer ziet misschien niets in de stal, maar wij zien in de slachterij precies wat er speelt. Door die inzichten terug te koppelen, kan de hele keten blijven verbeteren.” aldus Arjan. “Al denk ik dat we wat betreft longgezondheid inmiddels het maximale hebben bereikt. Maar we moeten er wel bovenop blijven zitten om dit niveau vast te houden.”

“De KDV-aanpak werkt,” aldus Steven. “De kracht zit in de samenwerking: de lokale dierenarts, varkenshouder en rest van de keten werken samen aan één doel, namelijk gezonde dieren. Dat maakt echt het verschil.”