Hokverrijking is al jaren vaste praktijk op veel bedrijven. Met dagelijks luzerne strooien, kettingen, touwen, plastic speeltjes of knabbelmaterialen is volop gewerkt aan verrijking van de omgeving en welzijn in het hok. De recente verduidelijking van de interpretatie van de wet en een rechterlijke uitspraak bouwt daarop voort en legt de lat duidelijker bij wat varkens van nature nodig hebben: permanente beschikking over verrijkingsmateriaal dat zowel eetbaar als wroetbaar is.

Waarom de criteria zijn aangescherpt

Vanaf 1 juni 2026 moet iedereen aan de aangescherpte criteria voldoen. De norm dat varkens permanent over voldoende verrijkingsmateriaal moeten beschikken bestond al langer. Nieuw is dat de interpretatie van de wetgeving scherper is uitgewerkt. Eén van de aanleidingen daarvoor is een uitspraak van de rechter in 2024. Daarin is vastgesteld dat hokverrijking op basis van de huidige regelgeving eetbaar én wroetbaar moet zijn. Kettingen en plastic objecten zijn bijvoorbeeld niet eetbaar en tellen daarom niet meer mee als verrijkingsmateriaal. De laatste jaren is er veel nieuwe kennis en praktijkervaring opgedaan om tegemoet te komen aan het wroetgedrag van varkens. Tijd dus voor een update.

Wroeten zit diep in het varken

Anita Hoofs, onderzoeker dierenwelzijn en gezondheid bij Wageningen University & Research, vernieuwde onlangs samen met collega Marko Ruis de brochure Hokverrijking en nestbouwmateriaal voor varkens. “Wroeten zit ontzettend diep in het dier,” legt Anita Hoofs uit. “Biggen beginnen daar al heel jong mee. Die behoefte blijft hun hele leven bestaan.” Wanneer varkens niet kunnen wroeten, kan dat leiden tot verveling en ongenoegen. En dat is één van de belangrijkste risicofactoren voor staart- en oorbijten. Tegemoetkomen aan de wroetbehoefte levert volgens Hoofs meerdere voordelen op. “Je ziet minder bijtgedrag, minder stress en een rustiger koppel. Varkens herstellen vaak ook sneller na ziekte en laten betere groeiprestaties zien.”

Wanneer voldoet hokverrijking?

Om die voordelen te bereiken moet verrijking wel aan een aantal voorwaarden voldoen. Het materiaal moet veilig zijn en mag geen verwondingen of gezondheidsproblemen veroorzaken. Daarnaast moet het eetbaar zijn en van organische oorsprong. Hokverrijking dat gemengd wordt met regulier voer telt niet mee als verrijkingsmateriaal. Ook moet het materiaal schoon en aantrekkelijk blijven. “Varkens verliezen hun interesse als het vies wordt of vol stof zit.” Verder moet verrijking vernieuwend zijn. Materiaal moet daarom regelmatig worden aangevuld of vervangen, minimaal één keer per week. Tot slot moet het permanent beschikbaar zijn. Dat betekent dat minimaal 25 procent van de dieren er op elk moment mee bezig moet kunnen zijn. “Varkens willen vaak tegelijk met verrijking bezig zijn. Als er te weinig beschikbaar is, ontstaat competitie.”